Không phải lúc nào sau khi thu thập mẫu bạn cũng có thể mang ngay đến trung tâm xét nghiệm ADN. Trong nhiều trường hợp, bạn cần lưu giữ mẫu một thời gian trước khi gửi đi. Nếu không bảo quản đúng cách, ADN trong mẫu có thể bị phân hủy dẫn đến kết quả sai lệch hoặc không thể phân tích. Vì vậy, nắm rõ các phương pháp bảo quản đúng cách là vô cùng quan trọng.

1. Tầm quan trọng của việc bảo quản mẫu trước khi xét nghiệm ADN

Mẫu xét nghiệm ADN thường bao gồm tế bào niêm mạc miệng, tóc có chân, móng tay, máu khô hoặc các vật dụng cá nhân có chứa ADN như bàn chải đánh răng, khẩu trang, ống hút,… Trong các mẫu này, ADN tồn tại ở mức độ khác nhau và có độ bền khác nhau. Nếu mẫu bị nhiễm ẩm, tiếp xúc với nhiệt độ cao, ánh nắng trực tiếp hoặc vi khuẩn, cấu trúc ADN sẽ nhanh chóng bị phá hủy và dẫn đến:

- Khó hoặc không thể phân tích kết quả.

- Nguy cơ phải thu mẫu lại, gây mất thời gian và chi phí.

- Kết quả xét nghiệm ADN thiếu độ tin cậy.

Chính vì vậy, bảo quản mẫu đúng cách ngay từ khi thu thập là yếu tố quyết định chất lượng xét nghiệm.

2. Nguyên tắc chung khi bảo quản mẫu xét nghiệm ADN

Dù là loại mẫu nào, bạn nên tuân thủ những nguyên tắc cơ bản sau:

- Giữ mẫu khô ráo: Độ ẩm là “kẻ thù” của ADN vì nó tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm mốc phát triển.

- Tránh nhiệt độ cao: Nhiệt độ nóng sẽ thúc đẩy quá trình phân hủy ADN.

- Không trộn lẫn nhiều mẫu: Mỗi mẫu phải để riêng, tránh nhiễm chéo.

- Hạn chế chạm tay trực tiếp: Giảm nguy cơ ADN ngoại lai lẫn vào mẫu.

- Dùng phong bì giấy thay vì túi nhựa: Giấy giúp thông thoáng, tránh ẩm mốc.

- Ghi nhãn rõ ràng: Ghi tên, ngày lấy mẫu, mối quan hệ nếu có để tránh nhầm lẫn.

3. Cách bảo quản từng loại mẫu phổ biến

Tùy theo từng loại mẫu sinh phẩm mà bạn sẽ cần có cách bảo quản khác nhau để có được kết quả xét nghiệm ADN chuẩn xác nhất.

3.1. Mẫu niêm mạc miệng trong tăm bông

- Sau khi lấy mẫu, để tăm bông khô tự nhiên ở nơi thoáng mát 10 - 15 phút.

- Cho từng tăm bông vào phong bì giấy riêng.

- Tránh để trong túi nhựa hoặc hộp kín vì dễ gây ẩm.

- Bảo quản tối ưu nhất ở nhiệt độ phòng, hạn chế ánh nắng chiếu trực tiếp và nguồn nhiệt.

3.2. Mẫu tóc có chân tóc

- Chọn 8 - 10 sợi tóc có nang, tức phần trắng nhỏ ở chân tóc.

- Cầm thân tóc khi lấy, không chạm vào phần chân tóc.

- Cho vào phong bì giấy, gấp kín.

- Để nơi khô ráo, thoáng mát.

3.3. Mẫu móng tay, móng chân

- Cắt 5 - 7 mẫu móng sạch, rửa tay trước khi cắt để giảm tạp chất.

- Cho vào phong bì giấy, không dùng túi nhựa kín.

- Bảo quản tối ưu ở nơi khô ráo với nhiệt độ phòng.

3.4. Mẫu máu khô

- Dùng gạc y tế hoặc giấy sạch để thấm máu.

- Để cho mẫu khô hoàn toàn rồi hãy cho vào phong bì giấy.

- Tránh gấp khi máu chưa khô để không dính sang bề mặt khác.

- Giữ mẫu ở nơi thoáng mát, hạn chế ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp vào.

3.5. Mẫu từ vật dụng cá nhân

- Với bàn chải đánh răng, khẩu trang, ống hút,… hãy để khô hoàn toàn.

- Bọc bằng giấy sạch hoặc cho vào phong bì.

- Tránh bảo quản ở môi trường ẩm hoặc nhiệt độ cao.

4. Thời gian bảo quản

- Mẫu niêm mạc miệng, tóc, móng: Có thể bảo quản ở nhiệt độ phòng từ 5 - 7 ngày.

- Mẫu máu khô: Bảo quản tốt nhất trong 3 - 5 ngày ở nhiệt độ phòng, lâu hơn nên để ngăn mát tủ lạnh.

- Mẫu từ vật dụng cá nhân: Nên gửi trong vòng 3 - 4 ngày để tránh ADN bị phân hủy.

- Nếu phải lưu trữ lâu hơn, đặt mẫu trong ngăn mát từ 2 - 8°C, tuyệt đối không để ngăn đá nếu không được hướng dẫn.

5. Những sai lầm cần tránh khi bảo quản mẫu xét nghiệm ADN

Một số sai lầm khi bảo quản mẫu xét nghiệm ADN mà bạn cần tránh có thể kể đến như:

- Dùng túi nilon hoặc hộp kín, gây ẩm và mốc.

- Để mẫu gần nguồn nhiệt hoặc ánh nắng trực tiếp.

- Chạm tay trực tiếp vào phần chứa ADN.

- Gộp nhiều mẫu vào cùng một phong bì.

- Không ghi chú thông tin, gây nhầm lẫn khi xét nghiệm.

Bảo quản mẫu đúng cách là bước quan trọng không kém quá trình thu thập khi xét nghiệm ADN. Chỉ với vài nguyên tắc cơ bản như giữ khô ráo, tránh nhiệt độ cao, tách riêng từng mẫu và ghi nhãn rõ ràng, bạn đã có thể giữ mẫu luôn ở trạng thái tốt nhất. Nhờ vậy, kết quả xét nghiệm ADN sẽ có độ chính xác cao, giúp bạn tiết kiệm thời gian, chi phí và tránh phải thu mẫu lại.

Thùy Duyên